Van Harte Pa!

.

Vandaag zou mijn vader 91 jaar geworden zijn, ware het niet dat hij al op 21 oktober 2004, ruim 13 jaar later dan mijn moeder, is overleden. Zijn as is uitgestrooid op een stuk land bij het damhek van het Zandwerver Pad te Zandwerven, waar hij zijn vrouw, Agatha, ten huwelijk heeft gevraagd. En dat ie het meende was wel duidelijk, want hij voegde eraan toe dat ie bereid was het hele Zandwerver Pad voor haar op te vreten! Kijk, hierin herkennen we karakter! Het huwelijk zou zeven kinderen tot leven wekken.

.

DSCN1350

.

Mijn moeder was plotseling gestorven, op de kaartclub, hartaanval. Bij mijn vader was er van een aftakelingsproces sprake die gaandeweg luider riep om een einde van leven. Alzheimer werd bij hem geconstateerd toen alles nog dragelijk was. Op een dag was ik bij hem op bezoek toen hij nog alleen in dat grote huis te Heerhugowaard woonde en vanuit de keuken in de deuropening verscheen met een lege koffiepot in de hand en de vraag op de tong: ¨Joost, waar kan ik water vinden?¨ Gelukkig was er snel een plek in een verzorgingshuis gevonden, en het was een prima huis, op de fiets hier slechts vijf minuten vandaan. Iedere dag kreeg hij een kind op bezoek. Ieder kind schreef of tekende in een logboek dat we hadden aangelegd; zo bleven we van vader´s reilen en zeilen en ook van elkaar goed op de hoogte. Uit deze gewoonte zijn een aantal mappen ontstaan die heel wel het basismateriaal voor een mooi boek over Alzheimer zou kunnen vormen; daar is een prachtige selectie van te maken zeg ik nu ik er weer aan denk.

.

Ik had, omdat gesprekken met pa in die tijd vooral sleetse weetjes aan deed bij gebrek aan nieuwe indrukken, speciaal klaverjassen geleerd zodat we naast biljarten deze uitvlucht kende als het groene laken bezet was. Opmerkelijk dat het taalcentrum het meer en meer af liet weten in mijn vaders hoofd maar klaverjaslogica was nog volledig alert in hem. Hij gaf me regelmatig complimentjes voor mijn goede spel. Ik snapte er bar weinig van maar genoeg om de tijd plezant door te komen. Op een dag, het biljart was vrij en we gingen aan de gang, gebeurde er iets opmerkelijks. Ook dit spelletje ging hem nog altijd bijzonder goed af tot hij op een moment aan me vroeg: ¨Joost, waar ligt de stootbal?¨ Die bal lag vlak voor zijn neus en ik zei hem dat ook. Opeens zag ie de bal wel weer en het spel kon door. Maar hij praatte wat slordig. Een groeispurt achteruit van de Alzheimer? Hij kwam echt niet goed uit zijn woorden maar het was ook al laat en hij scheen er zelf geen last van te hebben. Ondanks mijn verpleegkundige achtergrond kwam het niet in me op dat hier iets anders aan de hand was geweest: aan het groene laken had hij een TIA gehad. De volgende morgen was hij halfzijdig verlamd. Nu werd er een fysiotherapeut bij betrokken. Die zou kijken wat er aan herstel mogelijk was met een mijnheer die niet alles zo goed meer begreep. Tot zijn verbazing zag de therapeut een proces volgen waarin mijn vader binnen, als ik het me goed goed herinner, een maand, weer geheel op eigen benen stond. Hij kende zeer verdrietige buien maar ook al kon hij geen verstaanbare taal meer produceren, toch kon hij nu weer naar een gordijn lopen en een toneelspel met grappen beginnen alsof dit wel nog mogelijk was. En het was mogelijk, mimiek, intonatie en samenspel met zijn publiek vervingen verstaanbare taal. Dit waren hoogtepunten terwijl de ziekte verder ging met slopen. Het lichaam deed het weer maar de geest zag toch steeds minder reden voor bewegen; de impuls hiertoe ontbrak. Je zag aan zijn ogen dat ie niets meer zag op momenten; het licht was naar binnen getrokken. Ook impulsen vanuit de eerste levensbehoeften werden niet meer als zodanig herkend en dan gaat de achteruitgang snel. Wie de stoel niet meer uit komt is al snel bedlegerig, en wie bedlegerig is krijgt makkelijk decubitus, of in gewoon Nederlands, doorligplekken. Toen mijn vader overleden was en enkele van zijn kinderen hem zelf aflegden was die stinkende wond op zijn stuit volstrekt zichtbaar; ik dacht daarbij aan zijn kermen en vond het prima dat de dood bestaat.

.

DSCN1353

.

Ik heb de rouwkaartjes van pa en ma erbij gepakt, omdat ik zelf al een slecht geheugen sinds mijn geboorte heb en dus geboortejaren moest vinden. Bovendien: onthouden we niet dat wat ons interesseert omdat er naar het overige geen belangstelling uitging in de eerste plaats? Dat laatste is niet ´vergeten´ maar nooit volledig geregistreerd en wijst niet op geheugenverlies. Mensen vergissen zich daar wel eens in en worden dan onnodig bang. Ja, als je koffie wil en niet meer weet waar je water kunt vinden dan is het wel tijd een dokter te bellen, maar dan weet je misschien niet waar je telefoon staat en hoe cijfers met namen corresponderen. Dit beschouwen brengt me bij Jill Bolte Taylor, een neuroloog die zelf een beroerte meemaakte en er prima van herstelde om achteraf haar schitterende vertelling erover openbaar te maken.

 

.

Oké Pa, van Harte! Je weet vast niet meer hoe wij over religie nachtelijke gesprekken voerden met wederzijds respect waarbij jij aan oude waarden hield en ik mijn eigen gang ging. Je zei dat, omdat je mij kende, je mij met mijn gang vertrouwde. Dat was zo een rake opmerking van je. Zoals die andere keer dat ik vanaf de MAVO thuis kwam met een vraag voor de ouders vanuit godsdienstles: wat is het allermoeilijkste aan opvoeding? Je zei: ¨Het loslaten van de kinderen aan de wereld en vertrouwen dat de wereld ze niet schaadt.¨ Ik vond en vind je antwoord nog altijd diep innemend want het sprak vanuit de totale liefde die je voelde, met, wat je wel eens noemde, ´de zwakheid van het vlees´. De beperking van de vormenwereld wordt inderdaad ernstiger gevoeld als het zwakke vlees gevangen in eigen verlangen raakt pa; ik erken nu de wijsheid van wat je zei als gestrand schip en baken in zee. Ik wilde het zelf uitzoeken, weet je nog?

.

Ik keek tegen je op. Ik was ook kritisch. Jij vond dat oké. We kregen mooie en ook moeilijke gesprekken maar geen ruzie. Ik kon je vervloeken om je vastgeroeste moraliteit in gesprekken maar deed dat in een geheim dagboek die ik later vernietigd heb. Heb er wel wat voor over om de standaarden voor gedrag die je voorstelde te herwinnen. Jij was van geloven, ma wilde zien. Ik kon je geloof en ma´s zien beide waarderen. We spraken vaak gedrieën en ik kreeg jullie essenties te zien. Niet alleen de mooie ideeën, ook de ideeën waarvoor jullie elkaar de kast op dreven. Dan kreeg ik jullie principes in actie te zien. De ongerijmdheden ook. En de mogelijkheid alles te zeggen ook al worden we het nooit eens. Dat heb ik tenslotte van jullie geleerd, waarvoor dank, omdat het verder strekt dan bondjes die je met wie ook sluiten kunt om de waarheid te verdoezelen. Mijn vader had een uitspraak over zijn huwelijk die dit goed samen vatte: we zijn een, maar wel twee verschillende persoonlijkheden.

.

Herinner me een gesprek tussen mijn lieve ouders waarin pa zei dat de hostie werkelijk het Lichaam van Christus is. Mijn moeder, die met Allerzielen de kerk gesloten had gevonden en meende dat dit een doodzonde voor haarzelf betekende die de hel verdiende, zei tegen mijn vader dat de hostie van het deeg van de bakker was. Ik kon ze allebei begrijpen, het was niet moeilijk. Een hostie als God zien is hetzelfde als een ring als trouw zien. Tis uitdrukking van een geloof. Mijn moeder had meer objectieve noties en vond het onzin extatisch over God te doen in een verrotte wereld. Ik kon dat standpunt ook heel goed begrijpen. Ik vond dat mijn vader en moeder wel goed bij elkaar pasten al zeg ik het zelf.

.

Onze Vader, die in de Hemel is, Van Harte!
Moeder staat erboven, kijk maar!

.

Advertenties

Over Joost Lips

https://bodemlozebeeldentuin.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in film, fotografie, proza en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s