Kwaliteit

 

.

Liep vandaag langs de schappen van een supermarkt toen ik me bedacht even in de koeling naar de salades te kijken, voor een makkelijke doch smakelijke hap. Maar het zag er allemaal niet best uit; je kon zien dat machines de verschillende voedingsmiddelen door elkaar gedraaid hadden en dan toch durven ze op de plastic dozen ´Ambachtelijke salade´ te zetten. De reclamewereld zit vol holle praatjes. Als je de eerste de beste fles bocht koopt staat er al gauw iets op als ´Prädikatswein´ of ´V.D.Q.S.´, wat zoveel betekent als Vin De Qualité Supérieure maar lager van kwaliteit wordt geacht dan een simpele wijn met het kenmerk Appellation Contrôlée. Op pakjes tabak kom je ook allerhande onzin tegen als ´met zorg geselecteerd´ alsof ieder tabaksblad een gewetensvolle taxatie ondergaat alvorens die gesneden en bewerkt in mijn pakkie shag verdwijnt. Geloof er niks van. Op het pakje Ruba staat: ´Original Quality Shag´. Wat heeft het woord ´original´ hier in godsnaam te betekenen; dat het geen tweedehandse tabak is of zo? Lege taal. En de term ´kwaliteit´ kun je overal wel opzetten; het maakt geen indruk meer. Net zo min als je een door het weer aangetast kartonnen melkpak in een struikgewas gelooft als je er het woord ´dagvers!´ op leest.

.

Robert M. Pirsig heeft in het prachtboek Zen en de kunst van het motoronderhoud een onderzoek gedaan naar de ware betekenis van kwaliteit. Ik dacht als kind heel eenvoudig: iets dat kwaliteit heeft gaat lang mee. Pirsig maakt zich er niet met zo een makkelijk antwoord van af. De ik-figuur maakt lange motortochten met zijn zoontje en een vriend. Het valt hem op dat zijn makker niet in staat is bij pech zijn eigen motor te repareren, want een heikele zaak is als je panne midden in een woestijn krijgt. Op een dag, toen hij bij zijn vriend thuis was, viel hem iets op. Er was een lekkende kraan in huis die af en toe een druppel losliet. Die kraan lekte al weken en het irriteerde de vrouw van de vriend. Maar de kraan werd niet gemaakt. Waarom niet? Al filosoferend ontstaat de conclusie dat die vriend techniek associeert met de wereld van vervuiling en vereenzaming, wat hem een aversie tegen alles dat technisch is heeft bezorgd. Daarom kon hij zijn motor zelf niet repareren. Op een dag wilde de motor van de ik-figuur niet starten. Hij ging ervoor zitten en deed langdurig onderzoek naar wat het euvel kon zijn. Wat hij ook maar bedacht, hij kwam niet tot de oplossing van de kwestie. Toen al zijn mentale mogelijkheden waren opgebruikt om het probleem goed te duiden viel zijn geest stil en, opeens, kwam het antwoord! Denken was uitgeput en maakte plaats voor een schouwen dat direct in de essentie van de kwestie kijken kon. De conclusie volgde dat kwaliteit bestaat als het subject en het object een zijn. Verderop in het boek komt de ontdekking dat als je in het geschrift de Tao Teh Tjing van Lao Tze voor het woord Tao de term Kwaliteit in de plaats zet, de term Kwaliteit geheel recht wordt gedaan.

.

Kwaliteit staat in die zin los van goed en kwaad, want los van tegenstellingen. Er bestaan misdaden die niemand zal goedkeuren en toch de bewondering van menigeen wegdragen omdat de onfrisse zaak wel goed in elkaar stak of zelfs bij het geniale af; we herkennen er kwaliteit in. Meestervervalser Han van Meegeren was geen ´original´ maar het kunstje dat hij flikte kan ik best waarderen. Het mag op ethisch vlak allemaal niet uitblinken, de uitvoering had bepaald kwaliteit. Zodra je een idee tot werkelijkheid weet te maken heb je een eenheid van subject en object gerealiseerd, en dat maakt kwaliteit tot amoreel feit. Een rake doodschop mag niet gewenst zijn; was toch wel van goede kwaliteit. Las eens in een boek dat leerlingen van Jiddu Krishnamurti verbaasd waren dat hun leraar, die toch bekend stond om zijn geweldloosheid, intens van een pot boksen op tv genoot. Hij kreeg dan ook een vraag in deze te verwerken en zijn antwoord was, zo ik het me nu herinner, dat het niet om geweld maar kunst ging, zo mooi als de twee boksers speelden.

.

De oorspronkelijke kwaliteit is bewustzijn, dat onbevattelijke aanzijn dat alles mogelijk maakt en alle relatieve kwaliteiten van bestaan, de goede zowel als de kwade, onderdak verleent. Ik ken, net als iedereen, zo mijn voor- en afkeuren, maar herken op dieper niveau dat ik met ieder oordeel van mij alleen maar de wereld en mijzelf in de weg zit. Nee, ik ben niet voor geweld en nee, ik ben er ook niet tegen, want dat is meer geweld. De oorspronkelijke kwaliteit ziet de relatieve kwaliteiten wel, en geeft hier en daar wel eens een duwtje wellicht, maar verwacht niets van het uitspelen van goed en kwaad met elkaar. Tis al goed.

.

Kwaliteit is een mooi begrip in mijn ogen omdat het niets met religie uitstaande heeft en toch geheel onvangbaar en metafysisch is. Ja, je kunt een stevige jeans keuren en zeggen dat het kwaliteit heeft maar waar ´m dat in zit? In die stof die lang meegaat? Of in het feit dat de broek je bevalt waardoor je verlangen gestild is? Je kunt allerlei redenen noemen maar kwaliteit is in essentie een ervaring. Eenheid van subject en object. Ieder moment mogelijk.

.

 

Advertenties

Over Joost Lips

https://bodemlozebeeldentuin.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in proza en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

6 reacties op Kwaliteit

  1. basstarter zegt:

    dat boek had voor mij nog een ander gevolg, als toekomstige geitenwollensokken type en ook nog vrouw ging ik anders naar techniek en wetenschap en het woord reparatie kijken.

  2. Joost Lips zegt:

    Heb onlangs de grote paperback voor een euro bij een kringloopwinkel gekocht; mogelijk ga ik het boek voor een derde keer lezen zo een 25 jaar na de tweede keer.

  3. Robert M.Pirsig heeft in 1991 nog een boek gepubliceerd waarin kwaliteit aan de orde is:
    Lila – een onderzoek naar zeden (Lila: An Inquiry into Morals) waarin hij de term ‘de Metaysica van de kwaliteit’ bedacht.

  4. Joost Lips zegt:

    Ik heb het boek Lila niet zo aansprekend gevonden hoewel het idee dat hij al zijn ideeën in een kaartenbak verzamelde en indeelde wel een mooie metafoor vond. Het eerste boek zei alles vanuit de betrokkenheid ( identificatie ) en het tweede las ik wellicht niet goed vanuit een verwachting. Door je opmerking opnieuw in de belangstelling; dank ervoor. In mijn schilderwerken gebruik ik ook steeds meer lila, wie weet wijst dat ergens op.

  5. Metafysica moet het zijn.

  6. Joost Lips zegt:

    Dat was het toen subject en object voor zijn motor samen vielen, de rest is natuurlijk achteraf gepraat in twee delen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s