Ommekeer in perspectief

 

Sinds ik, de beperkingen van een katholieke opvoeding ontgroeid, in de spirituele verlichting geïnteresseerd ben geraakt zoals deze door onder andere het zenboeddhisme en advaita vedanta worden onderwezen, heeft zich een bijzondere omkering in mij voorgedaan. Binnen het katholieke geloof was kortweg het voorstel al mijn aandacht aan Jezus te geven en dan zou het wel goed met me komen. Binnen zen en advaita waaide een heel ander windje: ik werd verzocht actief onderzoek te doen naar wie ik nou was. In plaats van als persoon kracht te putten uit geloof in de leraar werd nu de aandacht op die persoon zelf gericht met vragen die juist de twijfel over enige stabiliteit voedde. Vragen als ¨wie ben ik?¨ en ¨in wie komt dit op?¨ rammelden iedere keer opnieuw aan de beperkte identiteit die de zoeker steeds onwillekeurig weer aan neemt. Ik plaats van dat de verlichting een enorme vondst van mij zou zijn werd ik daarentegen stukje bij beetje afgebroken!

.

De Jezuïet Anthony de Mello heeft eens gezegd dat het belangrijkste eerste inzicht is, als je ontwaken wilt uit illusie, dat je helemaal niet wilt ontwaken uit illusie! Dit is precies wat ik te zien kreeg. De eerste schreden op dit pad van zelfonderzoek voelden als een openbaring en opluchting; ik voorzag toen niet waar die eerste momenten van herkenning in hun consequenties toe zouden leiden. Verlichting bleek niet iets dat ik onder controle kon krijgen; ik stond feitelijk alleen maar in de weg! Er bleek niks te halen en alles te verliezen. Vanaf dat moment van schrik kwamen mijn afweermechanismen goed in zicht. Vanaf dat moment was de vraag niet meer hoe verlicht te worden maar veeleer: wat doe ik nu om de oorspronkelijke natuur te ontvluchten?!

.

In tijden van hevige geestelijk nood zijn genoemde vragen voor zelfonderzoek als een nooduitgang, maar verderop in het traject, als het onderzoek meer de diepte in gaat, worden allerlei schijnzekerheden in de krochten van de ziel ontmanteld en, als je niet wegkijkt, in as gelegd. Het zelfonderzoek leidt tot een gevoel van hulpeloosheid. Je staat mentaal met de rug tegen de muur; je geestelijke vermogens lijken het te begeven in deze woestijn zonder antwoorden. Op dit moment is het nog maar de vraag of je psychotisch wordt of een mystieke eenheidservaring beleeft; hier zijn geen handvatten dan oplettendheid zelf om niet te verdwalen door identificatie met opspelende beelden.

.

Naar mijn idee ben ik in mijn solitaire perioden vaker in schizoïde overwegingen beland die tegen psychose aanlagen. Die staten van prepsychotische verwarring kunnen heel interessant zijn voor de kunstenaar en schrijver die om die reden naar drank en drugs kunnen grijpen maar als je uit de bocht vliegt dan voel je je toch zo een kunstenaar niet meer kan ik de lezer vertellen. Dan ben je weer gewoon een sukkel, net als iedereen en heeft hoogvliegerij alleen maar een diepe val ingeluid zonder iets bewezen te hebben. Oké, ik heb weer eens bewezen waar ik dus niet moest wezen dan alleen maar even zojuist. In feite zijn de mentale exercities achter mijn toetsenbord openbare biechten van wat er zoal misgaat in mijn brein.

.

Las vandaag op Facebook een prachtig citaat van Tsele Natsok Rangdrol dat hier nu prima op zijn plek is: Meditation is solely maintaining your mind just as it is, without creating anything. Mijn dagelijkse weblogberichten houden een creatie in stand. Ik schep ermee een wereld die alleen bestaat als ik schrijf; als ik door de stad loop of een busreis maak doe ik helemaal niet mijn best zo een wereld in stand te houden maar wordt juist iedere gedachte in herkenning gecoupeerd. Hier spelen antagonistische krachten: als schrijver wil ik mijzelf bevestigen door te publiceren om bijval te genereren en tijdens wandeltochten laat ik ieder van dat soort afhankelijkheid in het volle licht komen en los ik ter plekke. Het zelfonderzoek is mij bekend maar haar consequentie is overgave aan hoe de dingen zijn en dan zie ik hoe ik vast zit aan verschillende opvattingen en verhalen die me werkelijk geen dienst doen. Creëren is een ding; discreëren wat niet meer dienst doet vraagt overgave. Ik zie dan ook de weigering waar de Mello op doelde.

.

In feite leidt zelfonderzoek, omdat je nooit een ik zal vinden, tot het erkennen van het feit dat je het niet weet. Ik weet dat ik het niet weet, zei Socrates. Er kan op dit moment, en dan doel ik niet meer op Socrates, een inconsequentie aan het licht komen die ik zelf beschrijf in zekere zin. Enerzijds erken ik geheel dat ik mij niet vinden kan en toch houd ik vast aan overtuigingen alsof er wel een ik is. Zojuist speelde de herinnering dat ik in vroeger dagen, omdat mijn zakgeld op was, een pakje shag van mijn moeder kreeg met de opmerking: ¨je hebt examen en je moet je ook kunnen ontspannen¨. Zo een opmerking kan een leven lang mee gaan want als je niet op let draag je de gedachten van je ouders over generaties heen zonder ze ooit onderzocht te hebben. Hetzelfde met drank: het feit dat ouders en kinderen allemaal in ruime mate dronken maakte het voor mij doodgewoon. Ook de maatschappij helpt hier geweldig aan mee natuurlijk: voor de voetbalwedstrijd Spanje-Nederland stond 80% van de mensen bij de kassa van Albert Heijn alcohol af te rekenen, waaronder ik. Toen ik met die flessen in de achtertas wegfietste zag ik daar de overtuiging achter: alcohol maakt gezellig. Mijn leven spreekt dat toch enigszins tegen; kon ik het echt weer niet laten? Of wou ik niet weten wat ik allang zie, omdat ik overgave niet zie zitten? Ja, waarom sta ik op de rem?

.

Ik heb gezien dat verslaving clustert. Als ik rook en ook koffie gebruik gaan ze al snel samen: bij kofiie hoort een peuk. Als je dan toch rookt kan er wel wat hasj in en waarom niet een cognacje bij het bakkie bruinwater? Daar word je dan allemaal wat opgewonden van en je gaat de stad in om mensen te ontmoeten die je zonder al dit controlezuchtig zoeken nooit getroffen had. Verslaving clustert, maar het tegenovergestelde is ook waar binnen de optiek die ik nu geven ga. Als ik stop met wijngebruik maar wel blijf roken, dan rook ik meer dan ervoor. Dat is een verplaatsing van het probleem. Met beiden tegelijk stoppen is mij twee keer goed bevallen en had ook meteen positief effect op andere levensgebieden: uitslapen werd bijtijds opstaan, lustige geiligheid creatieve levenskracht en als vanzelf ging de telefoon vaker rinkelen. De terugval in verslaving gebeurt naar mijn smaak bij traumatiserende gebeurtenissen makkelijk, maar zeker ook als het leven zo goed gaat dat je op een dag denkt dat een wijntje of peukie wel kan. Wanneer is dat hele liedje nou eens uit? Dat is pas als ik bereid ben zelfonderzoek radicaal voor dit soort behoeftige influisteringen te blijven stellen zonder uitzondering, zodat de overgave net zo compleet is als de hel die ik zojuist creëerde.

.

Als iemand mij vraagt waar het nou om gaat met die verlichting, wat het nou betekent, dan heb ik eigenlijk geen idee. Dan vraag ik uit verlegenheid maar hoe die ander op die vraag is gekomen. Zegt die ander dan dat verlichting betekent dat je altijd in harmonie bent dan heb ik wel een antwoord voor dat moment: vergeet het maar. Dan zeg ik, slim als ik ben, dat verlichting altijd is en dat harmoniemodelletje kent altijd wel weer een rot humeurtje ergens ook weer. Als ik eis dat ik me pico bello voel dan vraag ik al om problemen. Maar als het me niet meer raakt dat ik me niet zo best voel dan voel ik me al een stuk beter. Acceptatie is altijd meteen de oplossing van welk probleem dan ook. Erkenning, zodat het probleem doorzien kan worden ter plekke en vanzelf, uit dat zicht, de juiste actie volgt. Daar zit geen controle in; dit leeft al overgave. Dan is er geen persona die een met alles probeert te zijn maar ben je meer als de voetballer Pirlo, die gewoon niks fout kan doen.

.

Volgens mij was het een zenleraar die zei: het ene paard loopt bij de schaduw van de zweep al, het andere na tien slagen nog niet. Ik wist altijd dat deze spreuk over mij ging, alleen is nu het paard een ezel geworden en sta ik na duizend slagen nog op stal. Tis maar een verhaal en toch voelt het zo als ik het verhaal in ga. Dus beter dat maar niet ongevraagd meer te doen. En gewoon dat boek te maken waar ik op stal al zo vaak over blaatte. Blaat een ezel? Weet ik niet. Volgens mij tel ik momenteel schapen. ( De freudiaanse lapus zo-even was dat ik in plaats van tien slagen ongemerkt toen slapen had geschreven. )

.

Tis iedereen verliezen, Anthony de Mello heeft volkomen gelijk zie ik nu. Je kunt pas van iemand houden als je vrij bent van welk opeisen dan ook. Ik ben ooit gaan drinken om me vrijer met die mooie meisjes te voelen. Beetje dom om dat principe na een zoveelste scheiding nog aan te hangen. Dat was niet het verliezen dat de Mello bedoelde maar ik zat in de buurt. Mijn onderscheidend verstand was af en toe zo goed, ik kreeg zulke bijval, dat ik zelf begon te geloven wat ik zei. Hoe dom kun je worden! Ik werd het en ging toen anderen er nog aan houden ook dat ze me gelijk hadden gegeven, echt waar! Als kind kon ik prima tegen verlies maar later werd dat minder. En nu leef ik alleen en verknocht aan audio en video van Anthony de Mello. Moet toch niet gekker worden.

.

Het katholieke Rijke Roomsche Leven heeft altaren; dat heeft advaita vedanta ook. Ramana Maharshi staat op menig altaartje bijvoorbeeld. Binnen het katholicisme leek aanbidden het belangrijkste, binnen genoemde non-dualistische school leek ik en mijn verstand de teugels in handen te krijgen met het mij aangereikte zelfonderzoek en toen werd me toch een loer gedraaid! Niemand deed dat! Er was onderzoek en de loer werd gedraaid! Ieder controlevermogen bleek fictie en dit erkennen was altijd weer de overgave waarop gedoeld was. En ik kon geen God vinden die dit allemaal voor me had opgezet om die loer te draaien dus het was gewoon werkelijkheid en niks anders. Zonder altaar met iedere snuiter die vanaf dien voor me zou verschijnen.

.

Als ik alleen thuis ben en kijk naar de producten die ik tot heden heb afgeleverd dan stemt me dat wel eens vrolijk maar das echt niet overdreven vaak. Met schilderen moet je bijvoorbeeld geluk hebben dat een of andere idioot van de door Joni Mitchell zo treffend bezongen Boho dance vindt dat jij tot waarlijk talent behoort en nu geld mag gaan verdienen. Mijn fotografie is al beter denk ik dan, maakt meer kans maar dan moet ik wel selectiever te werk gaan want alle rotzooi die ik nu allemaal op mijn fotografie-afdeling donder is natuurlijk voor een gevoelig mens niet te harden, dus excuus tot hier. Als ik eruit pik wat helemaal oké is, en dan heb ik het over al mijn weblogs, en de rest eenvoudig de vergetelheid in delete, dan kan het nog wat worden met mijn leven, anders niet.

.

Er is geen dogma waar. Er is geen God die straft. Er is een werking binnen bewustzijn die karma heet en die als oorzaak en gevolg wordt beleefd, maar dat nooit kan zijn omdat alles al een is voordat je aan dit soort verdelingen denkt. Compassie breekt pas door als de dijken van de persoonlijke belangen breken. Zoiets kan nooit geforceerd worden. Ten eerste: wie wil je daarvoor meebrengen? Ten tweede: er bestaan geen persoonlijke belangen want ze leiden stuk voor stuk naar de hel, let maar op. Tis geen dogma of geloof; ik weet dat persoonlijk belang in iedereen hartstikke pijn doet at this very moment. Tis een wonder dat ik er zo om lachen moet.

.

Als je een echte persoonlijkheid bent zou je met niemand wat te maken hebben. Nee nee, dat blijkt wel op het journaal. Alleen persoonlijkheden maken oorlog of krijgen veel te veel geld omdat ze toevallig een balletje kunnen trappen. De wereld bestaat, maar niet als een overeenkomst tussen persoonlijkheden, fata morgana´s die met techniek mondiaal zich verbinden, waaraan ongeveer iedereen mee doet en die geheel fictief is. Daartegen strijden is diezelfde waanzin. Herkennen is genoeg en dan gewoon wat leuks gaan doen.

.

Jean-Paul Sartre formuleerde vrijheid mooi in een bepaald boekje over existentialisme maar het bleven mentale schuifvlakken die ik las en die bij zijn brein hoorde. Toen ie zei dat de ander de hel is had ie het over de gevolgen van zijn eigen brein die niet existentieel konden zijn, omdat niet iedereen dat zo beleeft. Dus waak ik er ook voor een psychotische en mystieke ervaring van elkaar te onderscheiden want beiden zijn ze resultante van de eenheid, waar en hoe het zich ook manifesteert, en zonder dat wie er ook ooit vat op had, heeft of krijgt.

.

Niet-weten is het ware altaar waarop alles verschijnt, en ieder deel van dat alles draagt per moment intrinsieke betekenissen waar je het mee hebt te doen als je die identificatie mee speelt. Wie zonder geweld wil leven staakt ieder van die spelen, ook het barricadefiguurtje en de wereldverbeteraar. Waarom? Tis fictief en dit zien brengt Hart in de wereld; het enige wat deze wereld nodig heeft.

.

 

Advertenties

Over Joost Lips

https://bodemlozebeeldentuin.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in proza en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s