Achteroverleunen

.

Als ik met mensen spreek over het onderwerp ‘verlichting’ of ‘ontwaken’ vallen me regelmatig een aantal dingen op die ik hier graag bespreken wil. Ik wil ze bespreken omdat ik misvattingen detecteer die zich wel op het moment suprême laten duiden maar dat inzicht beklijft zelden in ene keer bij de luisteraar, daarom lijkt het me goed de punten eens zwart op wit te behandelen.

Allereerst wil ik erop wijzen dat ‘verlichting’ een woord is dat met een vanzelfsprekendheid geuit wordt alsof men weet waar het woord voor staat. Maar is dat ook zo? Ik ben daar nooit zeker van. Dus het is goed dat het woord hier een duidelijke definitie krijgt zodat er binnen deze context geen misverstand over kan bestaan. Het probleem met het woord verlichting is dat het de herinnering aan kilometers boeken over het onderwerp opwerpt en allerlei betekenissen suggereert die mij van geen enkel belang lijken. Verlichting wordt geassocieerd met heiligheid, voortdurende gelukzaligheid en het einde van de ‘illusie’ wereld, maar binnen mijn optiek hebben die opvattingen niets anders dan verdelende kracht in plaats van dat ze de eenheid van Al bevestigen. Zonder illusie geen manifestatie mogelijk; wou de mens dat een vergissing noemen?

Boeddha stelde vast dat het leven lijden is en dat er een einde aan het lijden gemaakt kan worden. Ik wil dit principe, dat eenvoudig en helder is, als uitgangspunt nemen voor verlichting. Verlichting is niets anders dan vrij zijn van lijden, van conflict. Volgens de oude boeken is verlichting een staat die je eens bereikt en dan ook voor altijd, maar ik ben die mening niet toegedaan en kan aantonen dat die opvatting kwalijke bijeffecten kent. Daarover kom ik zo te spreken. Voor nu past het nog eenmaal duidelijk te stellen: verlichting is vrede, leven zonder conflict.

Binnen de spiritualiteit worden de progressieve en de onmiddellijke weg onderscheiden. De progressieve weg gaat ervan uit dat uiteindelijk vrede bereikt kan worden door jarenlange training en toewijding aan de weg die men gaat; de verlichting moet als het ware verdiend worden. De onmiddellijke weg blaast traditionele waarden weg en komt met een geheel nieuw op het heden toegespitst onderricht. Zo was Zen een reactie op vastgeroest Boeddhisme, bracht Tibetaans Boeddhisme Dzogchen voort en is Advaita Vedanta vrucht van het Hindoeïsme. De onmiddellijke weg is altijd een schok voor de gevestigde orde, zoals Jezus een schok was voor de schriftgeleerden.

Niet zelden hoor ik mensen die met Advaita Vedanta bezig zijn opmerkingen maken die een progressieve weg veronderstellen zoals: “ik heb het gevoel dat ik steeds meer bij mezelf kom” of “ik zie steeds beter in dat…”. Maar dit is vreemd. Ik ben nu gek of ik ben nu niet gek; steeds minder gek zijn is wel heel gek nietwaar? Als we verlichting gelijk stellen aan conflictloos bestaan dan is wakker zijn vrede en staat slapen gelijk aan innerlijke tweespalt, betrokken zijn in gedachten, het overzicht kwijt zijn. Het is dan duidelijk dat ‘steeds meer wakker zijn’ onzin is; je bent wakker of je slaapt.

Het beknellende bijeffect van je eigen voortgang te willen meten ( of laten aanmeten door een leraar ) is dat je je geest beschouwt en verdeelt in wakkere momenten en vergissingen. Bepaalde symptomen acht je verlicht, zoals gemoedsrust, vriendelijkheid, toegeeflijkheid, en andere momenten beschouw je als mislukkingen, als je ego opspeelt, jaloezie uitbreekt en je iemand verrot scheldt. Mijn simpele suggestie is dan ook geen voortgang te meten en alleen maar nu te beseffen dat je bestaat. In het laten vallen van dit onderzoek naar je eigen positie in een proces val je met het proces samen, dan pas is iedere verdeling gevallen en kunnen conflicten, onredelijkheden en nare humeurtjes nog prima optreden. Nu zelfs onversneden, dus wees waakzaam hahaha!

De progressieve weg denkt in termen van zuivering, loutering en overgave van zogenaamde ‘lagere’ menselijke aandriften. De onmiddellijke weg kent het hele arsenaal van methodieken dat daarbij hoort niet en staat daarmee veel naakter in het leven, zonder de belofte van een verlichting ooit, geheel aangewezen op de feiten nu. In plaats van een vage onbestemde zoektocht naar een onbekende verlichting is op het onmiddellijke pad het enige onderzoek naar wat de vrede verstoort hier en nu. Wie dit laatste volstrekt voor ogen heeft ziet met gemak de ijdelheid in van je positie in een proces te willen bepalen; behalve al dat dit onmogelijk is, is het ook alleen maar tijd die zo niet voor het verlichte zien zelf, dat al vrede is, beschikbaar meer kan zijn.

Er bestaat een uitspraak van Nisargadatta die mij altijd zeer heeft aangesproken. “Mind is interested in what happens, while awareness is interested in the mind itself. The child is after the toy, but the mother watches the child, not the toy”. Dit vind ik een prachtige metafoor voor wat er gebeurt als je het zoeken laat vallen: in plaats van nog langer uit te kijken naar waar de verlichting is leun je achterover en zie je in alle rust waar je ogen gaan. Het doen is eruit. Dit is vrede.

In de metafoor staat niet dat moeder het speelgoed ( de gedachten ) weg moet doen; het onschadelijk maken van herseninhoud is louter een kwestie van de werkzaamheid van de geest herkennen, en dit vraagt geen enkele inspanning. Vrede is altijd al het geval; zo niet dan kan ik zien hoe ik de vrede momenteel versluier en met welke aannamen en concepten dat gebeurt. Als het zo bronmatig wordt herkend zijn de moeilijkste problemen opeens erg eenvoudig geworden. En is er niemand die meer vast wil stellen waar ‘ik’ in welk proces nu eigenlijk zit; er is louter functioneren zonder overbodige zelfreflectie.

.

Advertenties

Over Joost Lips

https://bodemlozebeeldentuin.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in nisargadatta, non-dualisme, proza en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s